صدر الدين محمد الشيرازي ( صدر المتألهين ) ( مترجم : عبدالمحسن مشكوة الدينى )
45
منطق نوين ( مشتمل بر اللمعات المشرقيه في الفنون المنطقيه ) ( فارسى )
بچيزهائيكه از مفردات تركيب يافته بپردازد . زيرا مفردات مقدم بر مركّبات هستند ( 12 ) . قسمتى از الفاظ نيز از جهت اينكه بر معنى دلالت ميكنند مورد بحث ميباشند ( 13 ) زيرا چهبسا معانى بسبب مختلف بودن الفاظ تفاوت ميكنند و مبحثيكه از الفاظ در منطق مىآيد مخصوص بلغتى دون لغتى نيست مگر در موارد كمى . لمعهء ( 2 ) ( اقسام دلالت ) دلالت بر دو قسم است : لفظى و غيرلفظى . و هريك از اين دو سه قسمند : وضعى و طبعى و عقلى . در قسم اول از شق اول ( لفظى وضعى ) هرگاه لفظ بر معنى خود دلالت كند از جهت آنكه معنى آنست مطابقى مىباشد . و اگر بر جزء معنى از جهت جزء بودن دلالت كند تضمنى است . و دلالت بر خارج معنى از جهت خارج بودنش التزامى است به شرط آنكه بين آنها لزوم عقلى باشد . اوّلى ( مطابقى ) وضعى صرف است و دوتاى ديگر با شركت وضع و عقل حاصل ميشوند . و به همين جهت تضمنى و التزامى ملازم با مطابقى هستند بدون عكسش . مدلول لفظ انسان بحسب قسم اول معنى حيوان ناطق است و بحسب قسم دوم يكى از حيوان يا ناطق و بحسب سوم قابليت كتابت است ( 14 ) .